Haven biedt gemeenten cloud zonder keusvangers
Waarom Havencruciaal is voordigitale autonomie
Overheden worstelen al jaren met het fenomeen vendor lock-in. Applicaties draaien vaak op infrastructuur van leveranciers, waardoor verhuizen of wisselen duur, complex of onmogelijk is. Dit beperkt innovatie, samenwerking en de vrijheid om te kiezen voor de beste aanbieder. Met Haven doorbreekt de sector dat keurslijf.
TEKST: SANDER HULSMAN BEELD: ENVATO
Haven is een open standaard voor cloud hosting die onafhankelijk is van onderliggend platform of leverancier. Een applicatie of website die op één Haven-omgeving draait, werkt op alle andere Haven-omgevingen, ongeacht cloud-provider of infrastructuur. Het stelt gemeenten in staat veilig, flexibel en toekomstbestendig te digitaliseren. Haven is meer dan een technisch initiatief: het belichaamt een visie op samenwerking, soevereiniteit en herbruikbaarheid.
De standaard is ontwikkeld door VNG Realisatie, samen met gemeenten die behoefte hadden aan uniforme, herbruikbare en schaalbare IT-omgevingen. Doel is dat gemeenten, wanneer ze cloud-infrastructuur aanschaffen of migreren, dat doen volgens Haven. Daardoor ontstaan herbruikbaarheid, leveranciersonafhankelijkheid en lagere kosten.
Haven niet langer optioneel
Recent is besloten om Haven en de referentie-implementatie Haven+ op te waarderen tot bouwsteen binnen de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI). Dat betekent dat Haven niet langer een ‘optionele’ standaard is, maar structureel onderdeel wordt van de landelijke digitale infrastructuur die overheidsorganisaties gebruiken.
Deze stap benadrukt het belang dat de overheid hecht aan digitale autonomie en interoperabiliteit. Gemeenten werken niet langer ieder voor zich aan onderwerpen als cloud, AI en digitale veiligheid. In plaats daarvan pakken ze deze thema’s samen op, volgens één gezamenlijke koers die is vastgelegd in de Nederlandse Digitalisering Strategie (NDS). Daarmee sluiten hun plannen en investeringen aan op landelijke afspraken en doelen, zodat beleid, technologie en veiligheid beter op elkaar aansluiten.
Daarnaast is er een concrete uitrol zichtbaar in de markt: zo is de eerste Nederlandse IT-dienstverlener die voldoet aan Haven-compliancy al actief. Previder levert nu IaaS-diensten vanaf Nederlandse bodem volgens de Haven-standaard. Fundaments biedt een Haven-compatible cloud aan.
Meer regie voor gemeenten, meer keuzevrijheid en minder afhankelijkheid, zonder te hoeven kiezen voor proprietary-oplossing
Jacco Brouwer, beleidscoördinator Cloud/NDS/Haven bij VNG Realisatie
Ecosysteem-gestuurd samenwerken
Tijdens NBIP Next 2025 hield Jacco Brouwer, beleidscoördinator Cloud/NDS/Haven bij VNG Realisatie, een keynote met als titel ‘Platform- en leveranciersonafhankelijke Cloud met Haven’. Hij schetste daar de kracht van ecosysteem-gestuurd samenwerken: overheden en de markt die gezamenlijk bouwen aan een neutrale cloud-infrastructuur, met als doel de maatschappelijke waarde van digitalisering maximaal te benutten.
Zijn pleidooi ging niet alleen over technologie. Hij benadrukte dat Haven een uitdrukking is van collectieve ambitie. “Meer regie voor gemeenten, meer keuzevrijheid en minder afhankelijkheid, zonder te hoeven kiezen voor proprietary-oplossingen.”
Kansen en impact van Haven
Haven biedt gemeenten en overheden diverse voordelen:
- Leveranciers- en platformonafhankelijkheid. Door de abstractielaag van Haven kunnen gemeenten eenvoudig wisselen van cloud-provider zonder applicaties opnieuw te hoeven bouwen. Dit voorkomt vendor lock-in en verhoogt keuzevrijheid.
- Herbruikbaarheid en schaalbaarheid. Gemeentelijke applicaties worden herbruikbaar over verschillende gemeenten en infrastructuren. Dat maakt gezamenlijke ontwikkeling en onderhoud efficiënter.
- Kostenefficiëntie. Dankzij gemeenschappelijke standaarden en schaalvoordelen kunnen kosten van beheer en hosting dalen.
- Digitale autonomie en soevereiniteit. Nu Haven onderdeel wordt van de nationale infrastructuur (GDI) krijgt Nederland meer grip op eigen data en digitale dienstverlening, zonder afhankelijk te zijn van buitenlandse hyper scalers.
Door de adoptie van Haven kunnen gemeenten bovendien eenvoudiger samenwerken, kennis delen en oplossingen collectief inzetten. Gemeenteprojecten hoeven niet langer geïsoleerd, maar kunnen generiek, uniform en herbruikbaar worden.
Gemeenten die al met Haven werken
Gemeente Leeuwarden
Gemeente Leeuwarden ging onlangs live met hun Haven-cluster. Ze kunnen nu flexibel applicaties inzetten en verplaatsen tussen verschillende infrastructuren. De uniforme basis versnelt innovatie en verlaagt structurele beheerlasten.
Gemeente Eindhoven
Ook Gemeente Eindhoven, een van de koplopers in digitale transformatie, maakt samen met Fundaments succesvol gebruik van Haven om hun digitale infrastructuur te versterken en hun dienstverlening naar een hoger niveau te tillen.
IT-platform Twente
IT-platform Twente migreerde vier applicaties in slechts drie maanden naar Haven. Hun analyse toont aan dat het break-even point bereikt wordt bij vier applicaties vergeleken met hyper scaler-kosten. Dit bewijst de business case voor middelgrote gemeenten.
Signalen applicatie
De Common Ground-toepassing Signalen draait bij diverse gemeenten succesvol in productie op Haven. Door de uniforme onderliggende infrastructuur is de applicatie makkelijk uitwisselbaar tussen gemeenten, wat implementatietijd en -kosten drastisch verlaagt.
Samenwerkingsverbanden
Samenwerkingsverbanden zoals Equalit en Wigo4IT hebben Haven omarmd. Door gezamenlijk gebruik van Haven-infrastructuur realiseren zij schaalvoordelen en kunnen aangesloten gemeenten van elkaar leren en elkaars applicaties eenvoudig overnemen.
Mogelijke uitdagingen en aandachtspunten
Toch is de transitie naar Haven niet zonder uitdagingen. Allereerst vraagt het van gemeenten en leveranciers een gedrags- en cultuurverandering. Wie jarenlang gewend is aan vendor-specifieke oplossingen, moet nu nadenken over generieke standaarden. Dat vereist kennis, wilskracht en governance.
Ook moet de markt robuust genoeg zijn. Terwijl eerste aanbieders zoals Previder en Fundaments al Haven-compliant oplossingen aanbieden, moet het aanbod groeien, betrouwbaar zijn en voldoen aan security- en compliance-eisen.
Tot slot is het van belang dat de implementatie zorgvuldig wordt gemonitord. De technische zekerheid van compatibiliteit is slechts een deel; ook organisatorische afspraken, data governance, migratieplannen en exit-strategieën moeten goed worden vastgelegd om vendor lock-in écht te vermijden.
Samen applicaties ontwikkelen
Haven is een schoolvoorbeeld van hoe digitale transformatie maatschappelijk verantwoord en toekomstbestendig kan worden ingericht. Het verhaal van Haven gaat over meer dan techniek: het gaat over vertrouwen, samenwerking en autonomie. Overheden die niet langer afhankelijk zijn van buitenlandse cloud-reuzen. Gemeenten die samen applicaties ontwikkelen. Een infrastructuur die uitnodigt tot innovatie, hergebruik en gedeelde meerwaarde.
Met de keynote van Jacco Brouwer werd duidelijk dat gemeenten zichzelf een aantal zaken moeten gaan afvragen. Hoe willen we dat de digitale overheid eruitziet? Welke keuzes maken we om onafhankelijkheid, duurzaamheid en publieke waarden te borgen? En wat betekent dat voor open standaarden, marktparticipatie en data governance?
Toekomstbestendige publieke cloud
Haven is niet zomaar een technisch initiatief; het is een strategische keuze voor autonomie, samenwerking en hergebruik. Door cloud-diensten platformonafhankelijk te maken, stelt Haven gemeenten in staat flexibel, onafhankelijk en kostenefficiënt te opereren. Het besluit om Haven op te nemen in de Generieke Digitale Infrastructuur onderstreept die ambitie. Nederland kiest bewust voor eigen regie, open standaarden en gezamenlijke verantwoordelijkheid. 