Emma Wehrwein pleit voor meer federatief denken
‘Veerkrachtig Europa begint met samenwerking, niet met muren’
Tijdens de European Resilience Summit 2025 in Parijs pleit de Duitse technologie-expert Emma Wehrwein voor een radicaal andere manier van denken over digitale infrastructuur. Niet meer centralisatie, maar juist samenwerking en federatie moeten Europa toekomstbestendig maken. “Resilience betekent niet alleen kracht, maar vooral aanpassingsvermogen,” aldus Wehrwein.
TEKST: SANDER HULSMAN BEELD: EUROPEAN RESILIENCE SUMMIT
In een wereld waarin geopolitieke spanningen, cyberaanvallen en technologische afhankelijkheden elkaar in razend tempo opvolgen, staat Europa voor een fundamentele keuze. Blijven we vertrouwen op buitenlandse technologie en versnipperde nationale strategieën of bouwen we aan een eigen, veerkrachtige digitale toekomst?
Dat is de centrale vraag die Emma Wehrwein, vertegenwoordiger van de Duitse eco (de vereniging van de internetindustrie), stelt tijdens haar keynote in Parijs. Haar boodschap is helder: als Europa zijn digitale onafhankelijkheid wil behouden, moet het federatief durven denken.
“We moeten niet streven naar één groot, centraal systeem dat alles controleert,” meent Wehrwein. “We moeten leren samenwerken in een netwerk van verbonden, maar zelfstandige systemen. Alleen dan kunnen we echt veerkrachtig zijn.”
Al die crises tonen hetzelfde patroon. Fragiele, gecentraliseerde en geïsoleerde systemen falen, en ze falen snel
Kwetsbaar digitaal continent
De afgelopen jaren is volgens Wehrwein pijnlijk duidelijk geworden hoe fragiel onze digitale wereld is. De coronapandemie legde tekortkomingen bloot in datadeling tussen landen en ziekenhuizen. Een enkel schip in het Suezkanaal kon de wereldwijde logistiek lamleggen. Een storing bij één grote cloudprovider leidde tot uitval van diensten in meerdere Europese landen.
“Al die crises tonen hetzelfde patroon,” stelt Wehrwein. “Fragiele, gecentraliseerde en geïsoleerde systemen falen, en ze falen snel.” Ze vraagt het publiek in Parijs om zichzelf een confronterende vraag te stellen: Zouden we een volgende pandemie echt beter aankunnen dan de vorige? Haar eigen antwoord is voorzichtig somber. “Als we niet bereid zijn ons systeem te veranderen, zullen we dezelfde fouten blijven maken.”
Resilience is geen spierballenwoord
Volgens Wehrwein verwarren veel organisaties veerkracht met robuustheid. Maar ‘resilience’ betekent niet simpelweg sterker zijn, het betekent wendbaar kunnen blijven wanneer de omstandigheden veranderen. “Als veerkracht alleen kracht zou betekenen, dan zouden we gewoon grotere systemen bouwen,” legt ze uit. “Maar echte veerkracht betekent dat je niet alleen een plan A hebt, maar ook een plan B en misschien zelfs een plan C.”
In haar werk bij de eco-vereniging ziet Wehrwein dat samenwerking tussen partijen cruciaal is. Geen enkele overheid of onderneming kan digitale veerkracht alleen opbouwen. “Isolatie is niet de oplossing,” zegt ze, “samenwerking is dat wel.”
Europa lijkt op 27 digitale eilanden. Binnen elk eiland werkt alles goed, maar samen missen we de kracht van een verbonden eilandengroep
27 digitale eilanden
Europa’s digitale landschap is op dit moment sterk versnipperd. Ieder land heeft zijn eigen strategie, zijn eigen regels en zijn eigen infrastructuur. Wehrwein gebruikt een sprekende metafoor. “Europa lijkt op 27 digitale eilanden. Elk eiland heeft zijn eigen vuurtorens, havens en vaarregels. Binnen elk eiland werkt alles goed, maar samen missen we de kracht van een verbonden eilandengroep.”
In haar visie moet Europa toe naar een federatief model: een netwerk waarin landen hun eigen digitale soevereiniteit behouden, maar tegelijk interoperabel en verbonden zijn. Een “federated Europe”, noemt ze dat, “waar nationale controle samengaat met Europese kracht”. Waar gegevens, rekencapaciteit en cloudinfrastructuren vloeiend over grenzen bewegen. “Dan zijn we niet langer 27 losse eilanden, maar één verbonden digitaal continent. Veerkrachtig, adaptief en soeverein door keuze.”
De les van het internet
Om haar punt te illustreren, verwijst Wehrwein naar een van de meest succesvolle federatieve systemen ter wereld: het internet zelf. Toen het internet in de jaren zestig werd ontwikkeld, was het doel niet snelheid of commerciële winst, maar overlevingsvermogen.
“De ontwerpers wilden een netwerk dat bleef werken, zelfs als delen ervan uitviellen,” zegt ze. “Een systeem zonder centraal zwak punt, waarin duizenden onafhankelijke netwerken samenwerken volgens gedeelde regels.” Volgens Wehrwein is dat precies het model dat Europa opnieuw moet omarmen, maar dan toegepast op de cloud- en edge-infrastructuur van vandaag.
Een zelfrijdende auto die van Duitsland naar Frankrijk rijdt, verliest zijn verbinding met de lokale edge-infrastructuur zodra hij de grens oversteekt
Cloud roaming
Een van de meest opvallende ideeën uit haar keynote is het concept van cloud roaming. Net zoals mobiel dataroaming ooit grenzen tussen Europese netwerken ophief, zou cloud roaming ervoor zorgen dat digitale diensten zich naadloos over landsgrenzen kunnen bewegen.
“Vandaag stopt de cloud nog te vaak bij de grens,” stelt ze. “Een zelfrijdende auto die van Duitsland naar Frankrijk rijdt, verliest zijn verbinding met de lokale edge-infrastructuur zodra hij de grens oversteekt. Dat is niet alleen inefficiënt, het is gevaarlijk.”
Met cloud roaming zouden workloads automatisch verschuiven tussen vertrouwde providers in verschillende landen, zonder dat de gebruiker daar iets van merkt. “De dienst werkt gewoon en dat is waar het de burger uiteindelijk om gaat.”
8ra en Facis
Gelukkig is het niet bij dromen gebleven. Europa zet al concrete stappen in de richting van een federatief model. Wehrwein wijst op het 8ra-initiatief (ook wel AURA genoemd), waarin meer dan 110 projecten uit twaalf EU-lidstaten samenwerken aan een multi-provider cloud-edge continuum. Het doel is één gedeelde architectuur waarin diensten veilig en flexibel over landsgrenzen kunnen bewegen.
Binnen dat raamwerk leidt Wehrwein’s organisatie het project Facis, dat deze visie tastbaar moet maken. “Onze missie is om federatie praktisch te maken,” zegt ze. Een van de eerste samenwerkingen binnen Facis is met Airbus, waar men onderzoekt hoe een vliegtuig als een “vliegend edge-device” kan functioneren: een knooppunt in een groter, verbonden datanetwerk. “Het gaat niet alleen om technologie,” benadrukt Wehrwein. “Het gaat om de manier waarop hele industrieën kunnen samenwerken en hun processen kunnen herdenken.”
Soevereiniteit betekent niet isolement. Het betekent zelfbeschikking, dus de vrijheid om te kiezen met wie je samenwerkt
Mindset grootste uitdaging
De technologie voor federatie bestaat al, maar de echte uitdaging ligt volgens Wehrwein in onze mentaliteit. “Veel organisaties zijn nog gewend aan gesloten, gecentraliseerde platformen,” meent ze. “De overstap naar een open, gedeeld ecosysteem vraagt om een cultuurverandering.” Dat is volgens haar geen IT-project, maar een maatschappelijke keuze. “Technologie verandert systemen niet, mensen doen dat. Federatie is een mindset-uitdaging. Als we echt veerkrachtig willen worden, moeten we die keuze bewust maken.”Van afhankelijkheid naar autonomie
De kern van Wehrwein’s betoog is dat digitale soevereiniteit niet betekent dat Europa alles zelf moet doen, maar dat het in staat moet zijn om zelf te kiezen. “Soevereiniteit betekent niet isolement,” zegt ze. “Het betekent zelfbeschikking, dus de vrijheid om te kiezen met wie je samenwerkt, en morgen eventueel van koers te veranderen.” Door Europese samenwerking en gedeelde standaarden kunnen bedrijven sneller innoveren en tegelijkertijd controle houden over hun data en infrastructuur. Dat levert niet alleen strategische autonomie op, maar ook concurrentiekracht. “Geen enkel land in Europa kan in zijn eentje wereldwijd concurreren,” waarschuwt Wehrwein. “We moeten onze krachten bundelen.”Culturele wake-upcall
Wehrwein sluit haar keynote af met een waarschuwing en een uitnodiging. “Laten we niet wachten tot de volgende crisis ons dwingt tot actie. Laten we nu kiezen om samen te bouwen aan een verbonden, veerkrachtig Europa. Want als wij het niet doen, zal iemand anders het voor ons doen.” Haar woorden weerklinken in de zaal. Niet als een technologische blauwdruk, maar als een culturele wake-upcall. De toekomst van Europa’s digitale soevereiniteit hangt niet alleen af van regelgeving of investeringen, maar van een fundamentele bereidheid om samen te werken, voorbij grenzen, sectoren en ego’s.Samen toekomst vormgeven
De boodschap van Emma Wehrwein tijdens de European Resilience Summit 2025 in Parijs is even eenvoudig als ambitieus: veerkracht komt voort uit verbinding. In een tijd waarin digitalisering steeds meer bepaalt hoe onze economie, politiek en samenleving functioneren, klinkt haar oproep als een noodzakelijke correctie op jaren van versnippering en afhankelijkheid. “Laten we samen de toekomst vormgeven,” zegt ze tot besluit, “voordat iemand anders dat voor ons doet. The future is federated. And it starts with us.”